ما مىگوييم اصل ماده چيست ؟ دانشمندان آنان جواب دادند : تمام ماديات به اتم ها بر مىگردد ، و اتم ها قابل تجزيه نبوده و ازلى هستند ، و از حركات و تقلبات و جمع و تفريق آنها ، اجسام مادى به وجود مىآيند . اين ادعا اوّلًا فاقد دليل است ، نه دليل عقلى دارد و نه دليل علمى كه به يكى از حواس پنجگانه برسد . به علاوه كه ماديين دلايل عقلى را قبول هم ندارند . و ثانياً قول به بساطت اتم ها و عدم تركب آن ها ، به دوره نادانى انسان ها بر مىگردد ؛ امروز همه مىدانند اتم ها بسيط نيستند و داراى اجزايى مىباشند . و بمب اتم در جنگ دوم جهانى بر دو شهرى از شهر هاى جاپان استعمال شد و خسارات و تلفات زيادى به بار آورد . تازه اجزاى اتم - از جمله پروتون ها و نوترون ها و الكترون ها - هم بسيط نيستند ، و آخرين تجزيه آن ها اجزاى مسمى به « كواركات » است كه قبلا مطلبى در مورد آن ها نقل كرديم ، و آينده هم بر اين اجزاى جديد رحم نخواهد كرد و چه بسا كه مورد تجزيه مجدد قرار بگيرند . دلايلى كه فلاسفه و متكلمين ما هشت صد سال قبل بر بطلان بساطت " اتم ها " و " جواهر فرد " اقامه كرده اند به طور قطعى ثابت مىدارند كه جزء بسيط در جهان مادى وجود ندارد ، بلكه ممكن نيست كه به وجود آيد . و همه اجزاى ماده حتى جزء هزارم اتم مركب است . و ثالثاً فطرت و عقل انسان قاطعانه شهادت مىدهد كه حركت ذرات و تحولات و تطورات آن ها كه موجب تركب اجسام مىشود ، ذاتى نمىباشد ؛ بلكه اين حركت ها مانند خود ماده مخلوق آفريدگار جهان كه علم و قدرت او به دلايل عقلى عين ذات او است ، مىباشد . كدام وجدان و فطرت و كدام عقل مىپذيرد كه ماده بى شعور ، اتقان صنع و